این ورزش به دلیل توجه پیشینیان به قدرت بدنی بالا، برای غلبه بر دشمنان در جنگ ها، ارزش خاصی داشته و جزئی از فعالیت های روزمره مردان، بوده است و پرورش روح و جسم به موازات هم که شعار این ورزش کهن است، در آداب و رسومش رخ نمایی می کند و هر بیننده ای که برای نخستین بار به این مکان قدم بگذارد، به آن مجذوب می شود. ضرب زورخانه، توسط مرشد نواخته می شود و ورزشکاران با کسب اجازه از پیش کسوتان، مرشد و حضار، دست راست خود را به کف گود می زنند و می بوسند و با ادای احترام به این گود مقدس، جهت احیای قوای جسمی و روحی، وارد گود می شوند و با نوای ضرب مرشد، به ورزش می پردازند. قدمت ورزش زورخانه ای یا باستانی، بنا بر شواهد تاریخی، تقریباً به اوایل قرن هفتم هجری می رسد.

17 شوال که سال روز جنگ خیبر است، در تقویم ایرانیان به نام روز ورزش پهلوانی و زورخانه ای، تعیین شده است. ورزشکاران این رشته پیوسته به امیرالمؤمنین علیه السلام اقتدا می کنند.

رسم است که هر ورزشکار باتجربه، پیش از ورود به گود، سنگ بگیرد. سنگ گرفتن، از بهترین و دشوارترین حرکت های ورزشی باستانی است. شنا رفتن نیز آداب مخصوصی دارد. قبل از شروع شنا، مرشد با خواندن اشعار پندآمیز و غزلیات عرفانی، عشق به حق، پرهیز از آلودگی و روح پهلوانی و دلاوری را در جوانان ورزشکار برمی انگیزد؛ سپس میاندار و دیگر ورزشکاران، تخته شناها را برمی دارند و در پی هم در گود می ایستند و میاندار، میانداری را به ورزشکاران، تعارف می کند و پس از پایان شنا، ورزشکاران برمی خیزند و نرمش می کنند و اشعار مخصوص توسط مرشد خوانده می شود.

پهلوان شدن و دست یافتن به پهلوانی، بدون ورزش های زورخانه ای و آموختن فنون کشتی، ممکن نیست و به همین جهت، ورزش باستانی و آموختن فنون کشتی، از دیرباز در ایران رونق داشته استورزش زورخانه‌ای آداب و سنتی خاص دارد. آداب و سننی که با پیروی از پهلوانان و دلاوران افسانه‌ای دورهٔ باستانی و تاسی از پیشوای نخستین شیعیان و جوانمردان، خُلق و خوی مردانگی و مروت و جوانمردی را در ورزش کاران بر می‌انگیزد یا نیرو می‌بخشد.