ورزش تیر و کمان

رشته تیر و کمان از همان دوره های نخست المپیک موردتوجه
ویژه مسئولان برگزاری این تورنمنت که بیانگر ارزش ویژه آن است، قرار گرفت.ورزش تیر
و کمان در المپیک ۱۹۰۰ ، ۱۹۰۴ ، ۱۹۰۸ و ۱۹۲۰ برگزار شد که در این سال ها «هیوبرت ون
اینز» با کسب شش مدال طلاو سه نقره نام خود را بر سر زبان ها انداخت. ورزش تیر و
کمان پس از وقفه ای طولانی در المپیک ۱۹۷۲ مطرح شد و از المپیک ۱۹۸۸ سئول بود که
تیم ها تلاش فراوانی برای کسب مدال های این رشته به خرج دادند. در المپیک ۱۹۹۶
رکورد بیننده تلویزیونی برای این رشته شکست.
رشته ورزشی ملی - مذهبی تیراندازی
با کمان در ابتدای تأسیس آن در ایران به صورت یک کمیته و انجمن تحت نظارت فدراسیون
تیراندازی در ایران کار خود را شروع کرد و در ژوئن (اوایل تابستان) سال ۱۹۹۷ به
عضویت رسمی فیتا (فدراسیون بین المللی تیراندازی با کمان) درآمد. در آبان ماه سال
۱۳۸۱ بود که رشته تیراندازی با کمان به صورت یک فدراسیون مستقل درآمد و حالادر سال
های اول فعالیت خود قصد حضور در المپیک را دارد.

ایران باستان

تاریخ
نشانگر اهمیت تیر و کمان در ایران متمدن است. زرتشت در اوستا می گوید:
«نخستین
فلسفه آسایش بشر و حیات اجتماعی وی بر مبنای سلامت تن و روان قرار گرفته است و
جامعه بیمار رو به نابودی است. تنها افرادی که از سلامت تن و روان برخوردارند، می
توانند جامعه ای سالم و پیشرو پدید آورند و در آن با آسایش و آرامش زندگی کنند. در
نتیجه در پرتو ورزش های گوناگونی چون سواری، تیراندازی، شکار، چوگان، کوهنوردی و...
فرزندان شان را به زیور صفات نیکو می آراستند و به تیراندازی و شکار اهمیت زیادی می
دادند زیرا برای پرورش تن و دفاع لازم بود.»
کمان در اوستا «ثنور» یا «ثنون» و
«ثنورتی» و «تیرایشو» نامیده شده و از آن بسیار شاعرانه و همانند چکامه ای رزمی یاد
شده است. در «تیر یشت» و در پاره های ۳۷ و ۳۸ و نیز در شاهنامه فردوسی از آرش، پسر
دوم کیقباد و برادرش کیکاووس سخن به میان آمده و از وی به عنوان یک اسطوره و قهرمان
ملی یاد شده است. بدین صورت که جنگی میان ایران و توران آغاز می شود که سپاه ایران
در مازندران محاصره می شود. نبرد میان افراد افراسیاب (شاه توران) و منوچهر، پادشاه
ایران به نتیجه نمی رسد. ایران برای تعیین مرز و آشتی پیشنهاد پرتاب تیری از سپاه
ایرانیان به جانب خاور را می دهد. قرار اینگونه مورد موافقت قرار می گیرد که هر کجا
تیر فرود آید مرز ایران و توران خواهد بود. آرش که بی نظیرترین کماندار عصر خود بود
به میدان فراخوانده شد. فرشته زمین (اسفندیارمذ) به آرش گفت تا کمانی بردارد و تیری
به جانب خاور پرتاب کند. آرش دانست که پهنای کشور ایران به نیروی بازو و پرش تیر او
بسته است و باید تمام توان خود را به کار گیرد. پس بر صحنه شد و خود را به شاهنشاه
و سپاهیان نشان داد و گفت: من تندرستم و نقصی ندارم اما می دانم که چون تیر از کمان
رها کنم همه نیرویم با تیر از بدنم بیرون خواهد رفت و جانم فدای ایران خواهد
شد.
آرش تیر و کمان را برداشت و بر قله دماوند برآمد و تیر را رها کرد تا در
کنار رود جیحون بر درخت گردویی نشست. آنجا را مرز ایران و توران قرار دادند و به
یاد آرش و تیر انداختن وی در سال دو جشن برگزار کردند. یکی جشن تیرگان کوچک (۱۳
تیر) در روز تیر انداختن آرش و دیگری ۱۴ تیر، روز به اصابت نشستن تیر!
هردوت
مورخ مشهور یونانی پیرامون وضعیت نظام تعلیم و آموزش در ایران باستان می نویسد:
«ایرانیان از ۵ سالگی تا ۲۰ سالگی سه چیز می آموختند: سوارکاری، تیراندازی و
راستگویی.
در کتاب منتخب رساله قومیه در کنار آموزش هنر کمانداری، اوصاف متعلم
این علم را بدین صفات به تفصیل نوشته اند: اول نیک نهادی، دوم حق شناسی استاد، سوم
حریص نبودن، چهارم راست گفتاری، پنجم خوش خلقی، ششم جوانمردی، هفتم گشاده سینه و
بخشنده بودن، هشتم عادل بودن، نهم قلیل الکسل و کثیرالطاعت بودن، دهم درازدست و
صاحب قناعت بودن و کفران نعمت نکردن و بخیل طبیعت نبودن و شریر خصلت و کریه طلعت و
بد طینت نبودن نباشد و نیز تیرانداز باید که همیشه به طهارت باشد و جز این به تیر
وکمان و آلات تیراندازی دست نزند.
شاهدان قدیمی که تیراندازی را از زمانهای
بسیار دور در انجام میدادند شاید بتوان تاریخ انجام آن را به "عصر سنگی" نسبت دادند
(در حدود 20000 سال قبل از میلاد مسیح). مردمان اولیه زمانی که در مصر باستان زندگی
می‌کردند از تیر و کمانهای ابتدایی استفاده می‌‌کردند که قدمت استفاده از این ابزار
به چیزی حدود 5 هزار سال پیش از شروع اولین نشانه‌های جنگاوری در روی کره زمین بر
می‌گردد.
در چین قدمت تیر اندازی به زمان حکومت سلسله شانگ (در حدود سالهای1027
تا 1766) بر می‌گردد. در زمان جنگ ارابه‌ای هر تیمی از سه مرد تشکیل می‌‌شد، یک
راننده ارابه، یک نیزه دار، و یک تیر انداز. در زمان حکومت ژو Zhou از 256 تا 1027
قبل از میلاد، خاندان سلطنتی در مسابقات تیر اندازی شرکت می‌کردند که با مراسم جشن
و موسیقی و ... همراه بود.

گسترش در آسیا

هنگامی که چینی ها در قرن 6
میلادی ژاپنیها را با تیر اندازی آشنا کردند، این مساله تاثیر برجسته و شگرفی روی
رسوم و سنن مردم آسیای شرقی گذاشت. یکی از هنرهای رزمی ژاپنیها به نام Kyujutsu
(کمان و نیزه) که امروزه در این کشور با نام کیودو (Kyudo)یکی از روشهای کمان داری
است، از ورود تیر اندازی در همان دوران سرچشمه گرفته است. کیدوی مدرن و پیشرفته یکی
از متدهای پیشرفت و بهبود فیزیکی، ذهنی و روحی است.
اساطیر تیر اندازی
در
قرنهای پیشین محبوبیت تیر اندازی به قدری بود که حتی تاثیر آن را در ادبیات قومی و
شعر سرایی هم میتوان دید. حتی در تصویر سازیهایی مانند رابین هود که از معروفترین و
مطرحترین چهره های این عرصه به شمار میرفت.مراجع مختلف و متعدد در خصوص تیر اندازی
حاکی از وجود داستانها و افسانه های گوناگونی در ادبیات کهن یونان است. اولیسز
(Ulysses) قهرمان حماسه اودیسه منسوب به هومر (Homer) شاعر نابینای یونانی در کتاب
بیستم یکی از بهترین نمونه های این افسانه ها است.

اولیسز به واقع یکی از قهرمانان تیر اندازی در اساطیر است. پنه لوپه
(زوجه اودیسوس) فکر میکرد که همسرش بعد از 20 سال غیبت پس از جنگ بزرگ تروا (Troy)
هرگز باز نمی گردد. خواستگاران فراوانی او را احاطه کرده بودند، اما بالاخره اولیسز
از جنگ تروا بازگشت و در قالب یک چوپان به زندگی اش ادامه داد و با استفاده از تیر
و کمان و مهارتش در این رشته توانست به همسرش خبر دهد که چه کسی است!!
ورزش
تیراندازی مشروعیت دارد و هیچ ایراد شرعی بر این رشته وجود ندارد. در ورزش
تیراندازی جنسیت مطرح نیست و مرد و زن به راحتی می‌توانند به ورزش تیراندازی
بپردازند و این مساله یکی از فاکتورهای مثبت این رشته است.
نکته مورد توجه
کاربرد دفاعی رشته تیراندازی است، علی‌رغم رشته‌های ورزشی بسیاری که کاربرد آنها
مشخص نیست، ولی کاربرد رشته تیراندازی مشخص است. دفاع نیز در اسلام واجب است و
استراتژی کشور ما نیز استراتژی دفاعی است؛ بنابراین تیراندازی ورزش دینی و ملی است
و با استفتای انجام شده نیز مشخص است که شرط‌ بندی در ورزش تیراندازی و سایر
رشته‌هایی که کاربرد دفاعی دارند حلال است و بازنده ملزم است آن چه که باخته را به
برنده بدهد
هیجان انگیز ترین
ورزش برای معلولین

آیا شما تیر اندازی به هدف متحرک را محک زده اید ؟
شما با هر نوع شرایط جسمانی
که دارید قادر به تیر اندازی خواهید بود . افرادی که از ویلچر استفاده می کنند با
حداقل حرکت بازو مطمئنا واجد شرایط هستند. تیراندازان مرد و زن از گروه سنی مختلف
که فقط از داشتن یک دست و یا یک چشم برخوردارند میتوانند در این رشته فعالیت داشته
باشند
در ابتدا ، احتمالا شما تعجب کنید که تیر اندازی به هدفهای متحرک چیست ؟
هیجان انگیزترین ورزش جدید د ردنیای پهناور شبیه آتش سریع است .

■ تجهیزات
اساسی
تیر اندازی به هدف متحرک به توانایی نگهداری یک اسلحه هشت پوندی با حداقل
حرکت برای چرخاندن به سوی هدف پرواز ( هدف یا سیبلی که در حالت حرکت است ) نیاز
دارد . نشانه گیری انگشت و سلاح شما مستقیما و حرکت سلاح به طرف چپ و سپس به راست
می باشد . اگر شما بتوانیدحرکت سلاحتان را حداقل در یک گام هدایت کنید می توانید در
مسابقات معلولان به راحتی تیر اندازی کنید . و اگر بتوانید حرکت سلاحتان را دو گام
یا بیشتر ، می توانید در مسابقات دوبل و انفرادی تیر اندازی کنید .

■ چرا
تحت فشار روحی ؟
این خبر خوبی است برای افرادی که در زندگیشان میزان بالایی از
استرس را تجربه می کنند تیر اندازی ، استرس را تسکین می دهد و مردمانی که همگی از ا
هداف و علائق یکسانی برخوردارند دور شما جمع می شوند . بیشتر تیر انداران معلولی که
قبلا بعلت مشغله و فشار کار با مشکل روحی روبرو بودند از اینکه نمی توانستند کار
کنند مجبور بودند داروی ضد افسردگی یا آرام بخش استفاده تا فقط بتوانند سر پا
بمانند وقتی آنها تیر اندازی را انتخاب کردند به طور قابل ملاحظه ای بهبود یافتند
…. و خیلی با نشاط شدند و حتی آنهایی که در زندگیشان دچار سر در گمی شده بودند .